Wat als jouw kind een ongeval met de wagen veroorzaakt?

Het nieuws bracht het recent pijnlijk scherp in beeld: minderjarigen die zonder rijbewijs in een wagen stappen en een ernstig verkeersongeval veroorzaken.

Geen ouder wil daar aan denken. Toch is het goed om te weten hoe de aansprakelijkheid in elkaar zit, en welke rol jouw familiale verzekering speelt.

Belangrijk om vooraf te weten: sinds 1 januari 2025 zijn de aansprakelijkheidsregels in België fundamenteel gewijzigd. Het oude artikel 1384 van het Burgerlijk Wetboek is opgeheven. De nieuwe regels staan in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek.

De nieuwe aansprakelijkheidsregels in een notendop

De minderjarige zelf

Volgens artikel 6.10 van het Burgerlijk Wetboek hangt de persoonlijke aansprakelijkheid van een minderjarige af van zijn leeftijd:

• Jonger dan 12 jaar: niet aansprakelijk voor zijn fouten.
• Vanaf 12 jaar: persoonlijk aansprakelijk voor zijn fouten.

Een minderjarige van 14, 15 of 16 jaar die zonder rijbewijs een wagen bestuurt en een ongeval veroorzaakt, draagt dus persoonlijk de burgerrechtelijke gevolgen.

De ouders

Artikel 6.12 BW regelt de aansprakelijkheid van de ouders en is strenger geworden:

• Voor kinderen jonger dan 16 jaar: foutloze aansprakelijkheid. De ouders zijn onweerlegbaar aansprakelijk voor de schade. Het maakt niet meer uit of zij goed opgevoed of voldoende toezicht uitgeoefend hebben. Een tegenbewijs is niet meer mogelijk.
• Voor kinderen van 16 of 17 jaar: weerlegbaar foutvermoeden. De ouders worden aansprakelijk geacht, maar kunnen bewijzen dat zij geen fout in opvoeding of toezicht hebben begaan.

In de praktijk betekent dit: als jouw kind van 15 zonder rijbewijs met de auto rijdt en iemand verwondt, sta jij hoe dan ook rechtstreeks in voor de schade. Je kan niet meer ontsnappen via het bewijs van goede opvoeding.

Situatie 1: jouw kind rijdt met de gezinswagen

Stel: jouw zoon van 15 neemt op een avond stiekem de autosleutels en veroorzaakt een ongeval met de wagen die op jouw naam staat.

Wat doet de BA-autoverzekering?

De BA-autoverzekering (de wettelijk verplichte verzekering volgens de WAM-wet van 21 november 1989) is gekoppeld aan het voertuig, niet aan de bestuurder. De slachtoffers worden dus vergoed door jouw autoverzekeraar, ook al zat een minderjarige zonder rijbewijs achter het stuur.

Maar daarna komt het verhaal: de verzekeraar heeft het recht om de uitgekeerde bedragen terug te vorderen. Dat kan op basis van de algemene voorwaarden van de BA-auto, die in de regel het besturen zonder geldig rijbewijs of zonder de wettelijke minimumleeftijd uitsluiten. De verzekeraar kan dat verhaal richten tegen de verzekeringnemer (jij, als ouder en houder van de polis) en tegen de bestuurder.

In combinatie met de foutloze aansprakelijkheid van artikel 6.12 BW komt de rekening dus dubbel hard bij jou terecht.

Wat doet de familiale?

De familiale verzekering dekt in principe geen schade die onder de verplichte BA-autoverzekering valt. Dat is een algemene regel die ook in de voorwaarden van de DVV Familiale staat (artikel 2.2.B). Logisch: het systeem wil vermijden dat twee verzekeringen elkaar overlappen.

Toch voorziet DVV een belangrijke uitzondering. Wij citeren uit de algemene voorwaarden: schade is gedekt als ze veroorzaakt wordt door "verzekerden die een motor- of spoorrijtuig verplaatsen, hanteren of besturen, waarvoor een wettelijke verzekeringsplicht bestaat, zonder de daartoe wettelijk vereiste leeftijd te hebben bereikt en buiten medeweten van hun ouders of personen die hen onder hun hoede hebben en van de houder van het rijtuig".

Vertaald: als jouw kind te jong is om te rijden en het deed dit zonder dat jij ervan wist, dan kan de familiale tussenkomen voor de gevolgen die niet door de BA-auto worden gedragen, zoals het verhaal van de autoverzekeraar tegen jou als ouder.

Twee voorwaarden zijn dus cruciaal:

1. De minderjarige had niet de wettelijke leeftijd om het voertuig te besturen.
2. Het gebeurde buiten jouw medeweten (en buiten het medeweten van de houder van de wagen).

Wist je er wel van, of had je het zelfs oogluikend toegestaan? Dan geldt deze uitbreiding niet, en sta je alleen voor de rekening.

Situatie 2: jouw kind rijdt met de wagen van een derde

Stel: jouw dochter van 16 neemt zonder toestemming de auto van haar oom, een buur, of een vriend van het gezin. Ze veroorzaakt een ongeval.

Wat doet de BA-auto van de eigenaar?

Net als in situatie 1: de slachtoffers worden vergoed via de BA-auto van het voertuig. Daarna neemt die verzekeraar verhaal. Maar nu is het verhaal niet meer alleen tegen jou en jouw kind: ook de eigenaar van de wagen kan in het vizier komen, zeker als hij of zij toestemming heeft gegeven of nalatig was met de

sleutels.

Wat doet jouw familiale?

Hier komt de uitbreiding van artikel 2.2.B nog explicieter in beeld. De DVV-voorwaarden bepalen dat in dit geval ook de schade aan het motorrijtuig zelf gedekt is, voor zover het toebehoort aan een derde.

Dat is een belangrijk verschil met situatie 1: bij de gezinswagen is schade aan de eigen wagen niet door de familiale gedekt (daar zorgt een omnium voor indien die dekking biedt).  Bij de wagen van een derde wél, op voorwaarde dat het buiten jouw medeweten gebeurde en het kind de wettelijke leeftijd niet had om te rijden.

De familiale kan dus instaan voor:

• Het verhaal van de BA-autoverzekeraar van de derde tegen jou en jouw kind.
• De schade aan de wagen van die derde.
• De aansprakelijkheid die jij als ouder draagt op basis van artikel 6.12 BW.
  

Belangrijke nuances en aandachtspunten

Polisvoorwaarden verschillen per verzekeraar. De clausule die DVV in artikel 2.2.B opneemt is gunstig, maar niet elke familiale verzekering voorziet dezelfde dekking. Vraag dit zeker na voor jouw eigen polis.

Opzet en zware fout blijven uitgesloten. Voor verzekerden ouder dan 18 jaar sluit de DVV-Familiale onder andere uit: dronkenschap, het zich bevinden in een staat na drugsgebruik, deelname aan vechtpartijen en geweld. Bij minderjarigen zijn opzettelijke daden via de familiale onder strikte voorwaarden gedekt, maar het loont om de polis zorgvuldig na te kijken in concrete gevallen.

Strafrecht is een aparte kwestie. Naast de burgerrechtelijke aansprakelijkheid loopt er bij een ernstig ongeval ook een strafrechtelijke procedure. Daarvoor draagt het kind zelf de gevolgen (vanaf 12 jaar via de jeugdrechtbank, vanaf 16 in zware gevallen mogelijk via het volwassen strafrecht).

Goed om te weten: voor jongeren tot 16 jaar is de verdediging voor de jeugdrechtbank mee verzekerd in de  rechtsbijstand bij de familiale verzekering van DVV.

Drie zaken die jij als ouder moet doen

Controleer jouw familiale polis. Niet elke verzekeraar werkt met dezelfde voorwaarden. De vraag is concreet: dekt jouw polis schade veroorzaakt door een minderjarig kind dat zonder rijbewijs met een motorrijtuig rijdt? En tot welk bedrag?

Praat met jouw verzekeringsraadgever. De combinatie van de nieuwe Boek 6-regels, de WAM-wet en de specifieke polisclausules vraagt om een goed gesprek. Improviseren op basis van wat je online leest is geen goed idee.

Preventie blijft de eerste verdediging. Sleutels op een vaste, niet-zichtbare plek. Een gesprek met jouw tieners over de juridische en menselijke gevolgen. Geen vertrouwen op "het zal wel niet gebeuren bij ons".

Heb je vragen over jouw familiale verzekering, of wil je weten of jij voldoende gedekt bent voor dit soort situaties? Neem contact op met ons kantoor. We bekijken het samen.